Tại sao mật ong lại cứng như đá?
Mật ong tiêu chuẩn mới khai thác có tỷ lệ nước
khoảng 19-20%, hàm lượng đường tổng số (chủ yếu là hai loại đường đơn là đường
glucoz và fructoz) khoảng 80%, ngoài ra còn có protein, axit, muối khoáng và
một số vitamin nhưng có tỷ lệ thấp. Sau một thời gian một số mật vẫn ở trạng
thái lỏng nhưng nhiều loại mật chuyển sang dạng hạt lổn nhổn gọi là mật kết
tinh. Nguyên nhân mật kết tinh là do tỷ lệ đường glucoza/fructoza trong mật cao
nghĩa là mật ong lấy từ hoa của cây nguồn mật có hàm lượng đường glucoza càng
cao thì càng nhanh kết tinh. Ví dụ hoa nhãn có hàm lượng đường fructoza trong
mật hoa rất cao nên không bị kết tinh, ngược lại mật ong lấy từ cây cao su, cỏ
lào, điều, bạc hà… do có hàm lượng glucoza cao nên sớm kết tinh. Điều kiện
nhiệt độ bảo quản cũng ảnh hưởng đến việc kết tinh nhanh hay chậm, khi nhiệt độ
trên 250C thì mật không kết tinh nhưng khi trời lạnh 8-200C
đặc biệt là ở 140C mật kết tinh nhanh nhất. Thông thường mật ong
được bảo quản ở trong chai hoặc các vật chứa kín (can, phi, tec…) do hàm lượng
nước ở khoảng 17-20% thì mật kết tinh nhưng ở dạng mềm không cứng như đá được.
Nếu mật ong kết tinh được để trong điều kiện thoáng, khô, lạnh hơi nước trong
mật tiếp tục bốc hơi đi thì mật ong sẽ cứng như đá.
Như vậy để mật ong cứng như đá phải cần mấy yếu
tố: thứ nhất mật ong phải được thu hoạch từ cây nguồn mật mà mật hoa của nó có
hàm lượng đường glucoza rất cao, thứ hai mật ong phải chín đạt tiêu chuẩn là
hàm lượng nước dưới 20%, thứ ba là nhiệt độ phải dưới 200C, thứ tư
là ẩm độ không khí phải dưới 65% và phải để ở chỗ thoáng. Các nước có khí hậu lạnh như Nga, Canada,
Thụy Điển … người ta thấy hiện tượng mật kết tinh ngay trong các bánh tổ của
loài ong châu Âu Apis mellifera. Theo Viện sỹ I ôiris mật
đá tự nhiên là loại mật hiếm được thu từ các tổ ong dã sinh sống ở các khe hở
của các ghềnh đá. Mật có màu vàng nhạt, mùi thơm vị dễ chịu, để vài năm mật
không bị biến chất.
Ở
nước ta loài ong đá (Apis laboriosa)
xây tổ và dự trữ mật vào mùa thu hoặc đầu vụ đông ở một số vùng núi cao như ở
Simacai hoặc Mường Khương. Do ở đây có loại cây nguồn mật mà mật hoa của nó có
tỷ đường glucoza cao lại gặp nhiệt độ thấp (tổ ong ở độ cao trên 1200 m) mật
ong sẽ bị kết tinh ngay trong bánh tổ, hơn nữa độ ẩm không khí mùa thu-đông
thấp, nước trong mật kết tinh tiếp tục bốc hơi đi và mật sẽ bị cứng lại. Thông
thường khi đàn ong di cư chúng sẽ ăn hết mật lỏng rồi bay đi nhưng do mật đã
cứng ong không ăn được nên cả bánh tổ mật vẫn còn lại. Bởi tổ ong được xây dưới
các vách đá cao hiểm trở nên khó bị phát hiện và không bị khai thác. Do mật ong
cứng như đá các loài côn trùng hoặc động vật không ăn được nên vẫn tồn tại qua
nhiều năm. Ở huyện Tân Uyên, Phong Thổ (Lai Châu) sườn tây của dãy núi Hoàng
Liên Sơn cũng có một số tổ của loài ong này, nhưng được người săn ong theo dõi
hàng tuần, khi thấy có nhiều mật là họ lấy luôn nên không thấy hiện tượng mật
ong hóa đá hơn nữa có thể ở khu vực này nguồn hoa khác hàm lượng đường glucoza
trong mật hoa không cao hơn hàm lượng đường fructoza nên không thấy hiện tượng
mật kết tinh ngay trong bánh tổ.
Hình ảnh thực mật ong cứng như đá ở Lào Cai, mới tìm được
Ở
vùng núi một số nước như Ấn Độ, Nê Pan, Butan đôi khi người ta bắt gặp các tổ
ong đá (Apis laboriosa) và các
tổ ong khoái (Apis dorsata) mật
ong cũng bị cứng như đá. Hiện nay một công ty của Malaysia ở Kualalumper đang
quảng cáo bán mật ong kết tinh cứng như đá của loài ong đá và ong khoái trên
mạng Alibaba.com với giá FOB là 20-30 đô la/kg
Số lượng chi duy nhất, giá thỏa thuận qua điện thoại: 01692 855 668